Kegiatan perniagaan tanpa kebenaran yang dikendalikan oleh segelintir warga asing di Malaysia bukan sahaja menimbulkan persoalan tentang penguatkuasaan lesen dan persaingan perniagaan, malah berpotensi menyebabkan kerajaan kehilangan hasil cukai bernilai jutaan ringgit setiap tahun.
Berdasarkan simulasi ekonomi menggunakan andaian 10,000 premis perniagaan tidak berdaftar, purata jualan RM2,000 sehari dan margin keuntungan bersih sebanyak 20 peratus, jumlah potensi cukai pendapatan yang tidak dikutip boleh mencecah RM288 juta setahun.
Angka tersebut merupakan anggaran berdasarkan senario tertentu dan bukannya statistik kerugian sebenar yang telah disahkan oleh Lembaga Hasil Dalam Negeri Malaysia (LHDN).
Perniagaan Tanpa Lesen Menjadi Cabaran Penguatkuasaan
Aktiviti perniagaan tanpa kebenaran boleh berlaku dalam pelbagai sektor, termasuk kedai runcit, restoran, gerai makanan, perkhidmatan, bengkel dan perniagaan kecil.
Antara isu yang sering dibangkitkan ialah penggunaan lesen milik rakyat tempatan oleh pengusaha warga asing, perniagaan tanpa lesen sah serta penyalahgunaan pas imigresen untuk menjalankan aktiviti ekonomi.
Bagaimanapun, perlu dibezakan antara warga asing yang menjalankan perniagaan secara sah dengan mereka yang melanggar undang-undang. Tidak semua perniagaan milik atau dikendalikan warga asing merupakan perniagaan haram.
Bagaimana Kerajaan Boleh Kehilangan RM288 Juta?
Bagi memahami potensi kerugian hasil negara, satu simulasi ekonomi boleh dibuat berdasarkan andaian berikut:
| Perkara | Anggaran |
|---|---|
| Jumlah premis perniagaan | 10,000 |
| Purata jualan sehari | RM2,000 |
| Hari berniaga setahun | 300 hari |
| Jumlah jualan tahunan | RM6 bilion |
| Margin keuntungan bersih | 20% |
| Jumlah keuntungan tahunan | RM1.2 bilion |
| Kadar cukai andaian | 24% |
| Potensi cukai pendapatan | RM288 juta |
Berdasarkan kiraan ini, sekiranya kesemua keuntungan berkenaan tertakluk kepada kadar cukai 24 peratus dan keseluruhan cukai tersebut tidak dibayar, kerajaan secara teorinya boleh kehilangan sehingga RM288 juta hasil cukai dalam tempoh setahun.
Namun, jumlah sebenar mungkin lebih rendah kerana kadar cukai bergantung kepada jenis entiti, pendapatan bercukai dan peruntukan undang-undang yang berkaitan.
Persaingan Tidak Seimbang Dengan Peniaga Tempatan
Isu perniagaan tanpa kebenaran turut memberikan cabaran kepada peniaga tempatan yang mematuhi peraturan.
Pengusaha tempatan lazimnya perlu menanggung pelbagai kos pematuhan termasuk pendaftaran perniagaan, lesen premis, caruman pekerja, kos operasi dan percukaian yang berkaitan.
Sebaliknya, pengusaha yang mengelak daripada memenuhi kewajipan tersebut mungkin menikmati kelebihan kos yang tidak adil.
Keadaan ini boleh menjejaskan daya saing perniagaan yang mematuhi undang-undang, khususnya perusahaan mikro dan kecil.
Namun, kesan ekonomi terhadap peniaga tempatan perlu dinilai menggunakan data sebenar dan tidak boleh disimpulkan berdasarkan status kewarganegaraan pengusaha semata-mata.
Isu Bukan Sekadar Cukai Pendapatan
Selain potensi kehilangan cukai pendapatan, perniagaan yang tidak didaftarkan dengan betul mungkin turut menimbulkan masalah kutipan hasil lain.
Antaranya termasuk fi lesen pihak berkuasa tempatan, cukai perkhidmatan bagi aktiviti yang tertakluk kepada SST serta kewajipan percukaian berkaitan pengimportan dan pengilangan.
Walau bagaimanapun, bukan semua perniagaan wajib mengenakan SST. Kewajipan tersebut bergantung pada jenis aktiviti, ambang pendaftaran dan peraturan yang berkuat kuasa.
Oleh itu, sebarang anggaran kehilangan hasil tambahan perlu dibuat secara berasingan bagi mengelakkan pengiraan berganda.
Kerajaan Perlu Memperketat Penguatkuasaan dan Pengauditan
Bagi menangani isu ini, usaha penguatkuasaan perlu melibatkan kerjasama lebih menyeluruh antara LHDN, Jabatan Imigresen Malaysia, Suruhanjaya Syarikat Malaysia, pihak berkuasa tempatan dan agensi berkaitan.
Antara langkah yang boleh dipertimbangkan ialah meningkatkan pemeriksaan premis, mengesan penyalahgunaan lesen perniagaan, mengaudit kegiatan ekonomi yang tidak dilaporkan dan mengambil tindakan terhadap individu atau syarikat yang membantu pelanggaran undang-undang.
Kerajaan juga wajar menerbitkan statistik tahunan yang lebih terperinci mengenai jumlah premis yang dikenakan tindakan, nilai cukai tertunggak yang benar-benar dikenal pasti dan hasil yang berjaya dipulihkan.
Data sedemikian penting supaya perbincangan awam tentang isu perniagaan haram berasaskan bukti dan bukannya anggaran semata-mata.
RM288 Juta Boleh Memberikan Manfaat Besar Kepada Negara
Sekiranya hasil cukai sebanyak RM288 juta benar-benar dapat dipulihkan, jumlah tersebut boleh membantu membiayai pelbagai keperluan awam termasuk pendidikan, kesihatan, kemudahan asas dan pembangunan usahawan kecil.
Sebagai gambaran, RM288 juta bersamaan peruntukan RM1 juta kepada 288 projek pembangunan berskala kecil.
Walaupun angka ini sekadar simulasi, ia menunjukkan kepentingan meningkatkan pematuhan cukai dan memastikan semua aktiviti ekonomi yang tertakluk kepada undang-undang menyumbang secara adil kepada hasil negara.
Kesimpulan
Kegiatan perniagaan tanpa kebenaran perlu ditangani secara konsisten kerana ia bukan sekadar isu pelesenan dan imigresen, tetapi juga melibatkan ketelusan ekonomi, kutipan hasil kerajaan dan persaingan perniagaan yang adil.
Anggaran potensi kehilangan cukai sebanyak RM288 juta setahun menunjukkan betapa besarnya implikasi yang mungkin berlaku sekiranya aktiviti ekonomi tidak dilaporkan kepada pihak berkuasa.
Bagaimanapun, jumlah RM288 juta itu belum dibuktikan sebagai kerugian sebenar kerajaan Malaysia. Pengesahan memerlukan data rasmi mengenai bilangan perniagaan terlibat, keuntungan bercukai dan jumlah cukai yang gagal dibayar.
Penguatkuasaan yang berkesan perlu memastikan setiap pengusaha, tanpa mengira kewarganegaraan, mematuhi undang-undang perniagaan dan percukaian Malaysia.
